Suluboya Renk Kütüphanem: Pigment Koduna Göre Karşılaştırmalı Rehber

Renklere karşı hep biraz takıntılıydım, öyle ki bir sürü akşamımı suluboyaları kağıda dizip gerçekten nasıl karşılaştırıldıklarını görmeye ayırdım. Bu sayfa bitmiş bir çalışma değil, canlı bir kütüphane. Yıllar içinde elimdeki suluboyaları tek tek çıkarıp pigment koduna göre karşılaştırdım, her yeni renk eklediğimde büyümeye devam ediyor.

Pigment koduna göre markalar arası karşılaştırdığım tam spektrum suluboya renk tablom.

Tabloyu okurken kısa bir anahtar: bir rengin önünde marka ismi yoksa o renk Schmincke'ye ait. Başında "DS" yazıyorsa Daniel Smith demektir. Adın sonunda "QoR", "W&N" (Winsor & Newton) ya da "Holbein" yazması da o markaları işaret eder.

Bu suluboya renk tablosunu neden yaptım

Daha önce malzeme yazımda anlattığım gibi, uzun süre "marka" üzerinden düşünüyordum: Schmincke iyidir, şu marka daha zayıftır gibi. Ama pigmentleri tek tek karşılaştırmaya başlayınca fark ettim ki asıl soru marka değil, hangi pigment kodunun elimde olduğu. Bu tablo, o merakın somut hali.

Suluboya pigment kodu nedir, nasıl okunur

Her suluboya tüpünün üzerinde, renk adının yanında küçük bir kod bulunur: PB29, PG7, PR254 gibi. Baştaki harf pigmentin renk ailesini gösterir (PY: sarı, PO: turuncu, PR: kırmızı, PV: mor, PB: mavi, PG: yeşil, PBr: kahverengi, PBk: siyah), yanındaki sayı ise o ailedeki spesifik kimyasal pigmenti belirtir. Aynı pigment kodu, farklı markaların aynı Colour Index pigment sınıfını kullandığını gösterir. Ancak pigmentin işlenişi, partikül özellikleri, konsantrasyonu, dispersiyonu ve bağlayıcı formülü nedeniyle boyalar kağıt üzerinde farklı görünebilir ve davranabilir.

Bazı ürünlerde birden fazla kod görürsünüz (örneğin PY83, PR101, PV19 gibi); bu, rengin tek bir pigmentten değil, birkaç pigmentin karışımından elde edildiği anlamına gelir. Bu fark boya kutusundan çıkarken göze çarpmaz ama fırçada başka renklerle karıştırmaya başladığınızda önem kazanır: tek pigmentli boyalar genelde daha temiz, öngörülebilir karışımlar verir, çoklu pigmentli boyalar ise üst üste karıştırıldıkça "çamur" rengine dönüşme eğilimindedir. Bu konuyu ayrı ve detaylı bir yazıda ele alacağım.

Suluboya tüpündeki simgeler ne anlama gelir

Her tüpün üzerinde pigment kodunun yanında birkaç teknik bilgi daha bulunur, bunları tanımak alışveriş ve palet planlarken çok işe yarar:

Lightfastness (ışık dayanıklılığı): Rengin zamanla ne kadar solacağını gösterir. Çoğu marka ASTM standardını kullanır: I (mükemmel, yıllarca solmaz), II (çok iyi), III (orta, zamanla belirgin solma), IV-V (zayıf, aylar içinde solabilir). Schmincke yıldız sistemi kullanır (beş yıldız en dayanıklı), Royal Talens ise artı/sıfır işaretiyle (üç artı en dayanıklı, sıfır en zayıf) gösterir.

Transparanlık: Genelde bir kare simgeyle gösterilir: boş/beyaz kare şeffaf, çapraz çizgili yarı şeffaf, yarısı dolu yarı opak, tamamen dolu kare ise opak anlamına gelir.

Leke bırakma (staining): "ST" harfleriyle işaretlenir, kağıttan silinmesi zor, kağıda "boyayan" pigmentleri gösterir.

Dikkatimi çeken birkaç renk

Daniel Smith'in PrimaTek serisinde yer alan bazı pigmentler gerçek mineral veya doğal malzemelerden üretiliyor ve bu yüzden diğer sentetik pigmentlerden farklı davranıyor. Kütüphanemde yer alan üç örnek:

Mayan Blue Genuine: Metal içermeyen, Maya uygarlığından ilham alan özel bir pigment. Lightfastness II (çok iyi), transparan, granüle yapıyor, az leke bırakıyor.

Aussie Red Gold: PY83, PR101 ve PV19 pigmentlerinin karışımı. Lightfastness mükemmel, transparan, granüle yapmıyor, az leke bırakıyor.

Iridescent Electric Blue: Mika, PW20 ve PW6 içeriyor. Lightfastness mükemmel, transparan, belirgin şekilde granüle yapıyor, leke bırakmıyor.

Başka markalardan birkaç renk de farklı sebeplerle dikkatimi çekti. Schmincke'nin Brilliant Opera Rose'u kağıtta müthiş duruyor ama suluboya camiasının "fugitive" (uçucu, solmaya çok yatkın) dediği türden: içinde floresan bir katkı maddesi var ve yukarıdaki ASTM dereceli pigmentlerin aksine ışığa maruz kaldığında zaman içinde belirgin biçimde solabiliyor. Güzel bir rengin her zaman kalıcı bir renk olmadığının iyi bir hatırlatıcısı.

Yine Schmincke'den Potter's Pink (PR233) ise tam tersi bir hikaye: lightfastness'i çok iyi, ve koleksiyonumdaki en güçlü granülasyon yapan pigmentlerden biri, ıslak kağıda değdiği hemen her seferinde taneli, dokulu bir desene ayrışıyor.

Schmincke'nin Transparent Orange'ı (PO71) adına yakışıyor: transparan olması ışığın pigmentin içinden geçip altındaki beyaz kağıttan yansıması demek, bu yüzden diğer renklerin üzerine bu kadar temiz bir şekilde katmanlanıp glaze yapabiliyor.

QoR'un Phthalo Blue'sü (Green Shade) tamamen sentetik bir pigment (PB15:3) ve boyama gücü inanılmaz yüksek. Ufacık bir miktarı bile çok iş görüyor, elimdeki tüm koleksiyonun en güçlü mavilerinden biri.

Tabloyu tamamladıkça, tüplerin üzerindeki gerçek verilerle bu listeyi genişleteceğim.

Bu kütüphaneyi nasıl kullanabilirsiniz

Yeni bir renk alırken markaya değil, aradığınız pigment koduna bakın; aynı kodu daha uygun fiyatlı bir markada bulabilirsiniz. Palet planlarken granülasyon yapan ve yapmayan pigmentleri karıştırarak doku çeşitliliği yaratabilirsiniz. Önemli bir çalışma için renk seçerken lightfastness derecesine dikkat edin, özellikle satışa sunacağınız veya uzun süre sergilenecek işlerde.

Bu kütüphane büyümeye devam ediyor

Elimdeki tüm boyalar bu tabloda yok, düzenli olarak yeni renkler ekliyorum. Bir suluboya renginin gerçek pigment koduna göre nasıl davrandığını merak ediyorsanız, bu sayfayı zaman zaman tekrar ziyaret edebilirsiniz; her güncellemede yeni karşılaştırmalar eklenecek.

Yeşil tonlarına özel, yedi markayı karşılaştıracağım daha detaylı bir inceleme, kütüphane büyüdükçe ayrı bir yazı olarak yayınlanacak.

Sık sorulan sorular

Pigment kodu (PB29, PG7 gibi) ne işe yarar? Rengin gerçek kimyasal kaynağını gösterir. Aynı kodu farklı markalarda bulursanız, aynı Colour Index pigment sınıfını kullanıyorlar demektir; ancak işleme, partikül özellikleri ve bağlayıcı farkları nedeniyle boyanın kağıttaki görünümü ve davranışı markadan markaya değişebilir.

Granülasyon iyi mi kötü mü? İkisi de değil, bir tercih meselesi. Granüle yapan pigmentler kağıtta dokulu, taneli bir görünüm bırakır; düz, homojen bir yüzey isteyen çalışmalar için non-granulating pigmentler daha uygundur.

Lightfastness derecesi neden önemli? Rengin ışığa maruz kaldığında zaman içinde solmaya karşı ne kadar dayanıklı olduğunu gösterir. Satışa sunulacak veya uzun süre ışığa maruz kalacak işlerde ASTM I veya II dereceli pigmentler tercih edilmelidir.